Güneş enerjisi finansmanı için 2018 ve devamında enerji sektörüne global olarak gerçekleştirilecek yatırımlara ilişkin projeksiyonlara baktığımızda, toplam yatırımın %40’ının yenilenebilir enerji sektörüne gitmesi beklenmektedir. Yenilenebilir Enerji yatırımları içerisinde ağırlıklı yatırım kaleminin güneş enerjisi olacağı ve Uluslararası Enerji Ajansının beklentisi dahilinde 113 milyar Euro düzeyinde bir yatırım alacağı tahmin edilmektedir.
2004 – 2017 arasında gerçekleşen yatırımlara baktığımızda, özellikle güneş enerjisi tarafında 2014 ve sonrasında yer-üstü rüzgâr yatırımlarının önüne geçen yatırımlar dikkat çekmektedir.
Yenilenebilir enerji kaynaklarından birim üretim maliyetlerinin gün geçtikçe ucuzladığı bir ortamdayız. Almanya özelinde birim enerji üretim maliyetlerine baktığımızda hem şimdiye kadarki çarpıcı azalma hem de 2020’ye uzanan projeksiyonlarda bu eğilimin devam ettiğini görmekteyiz.
Diğer taraftan azalan üretim maliyetleri içerisinde hâlâ sermaye & finansman maliyeti üretim maliyetinin hem dünyada hem de özellikle Türkiye’de önemli bir maliyet kalemi olmaktadır. Bu noktadan bakıldığında, finansal kuruluşların üretim maliyetlerinin azaltıcı rolü de bulunmaktadır. Ayrıca enerji projelerindeki sermaye ağırlıklı yatırım maliyetleri ve yenilenebilir enerji tarafından işletme maliyetlerinin yatırım maliyetlerine görece düşüklüğünden hareketle, finansman gücü önemini korumaya devam edecektir. Bu nedenle büyük enerji şirketlerinin en önemli iş ortaklıkları finansman veya fon sağlayıcı kuruluşlar olmaya devam edecektir.
Özellikle Türkiye’de finansal yatırımcı nitelikli sponsorların görece düşüklüğü bu noktadaki iş ortaklığını ticari bankalara ve uluslararası finansal kuruluşların yürütmesine neden olmuştur.
Bu durum yatırımcı tarafındaki finansal önceliklerin ister istemez finansal kuruluşlar tarafından yönetilmesine yol açmıştır. Bu noktada Türkiye’de özellikle güneş enerjisi finansman modellerinin geleceğine baktığımızda; finansal yatırımcı nitelikli kuruluş ve fonların güneş enerjisi iş birliğine gidecek şekilde yapılanması beklenmelidir. Bu yapılanma da finansman model & yapılarının daha bağımsız şekilde ilerlemesine ihtiyacı ortaya çıkaracağından; sektörün finansal sağlamlık açısından bankalarca yönlendirilen regülasyon & düzenlemelerden yatırımcı odaklı regülasyon & düzenlemelere kaymasını sağlayacaktır.
Güneş enerjisi finansmanlarının hem dünya hem de Türkiye odak noktasında; birleşme ve satın&alma (M&A) aktivitelerinin finansmanı yer almaktadır. Dünyada enerji satın alım aktivitelerinin de nispeten düşük kaldığı bir ortamdan; önemli oranda artan sayıda işleme doğru kaynaktayız. Aşağıdaki grafikte de görüleceği üzere özellikle güneş enerjisi alanındaki işlem hacmindeki satın alım hacim artışı beraberinde hem satın alım finansmanlarını hem de sermaye tarafında finansal yatırımlarında işlem artışı sağlamaktadır.
Yenilenebilir Enerji Satın Alın İşlemlerinde işlem türüne baktığımızda; doğrudan proje satın alımı veya şirket satım alımı yöntemlerinin işlemlerin %90’ından fazlasını teşkil ettiğini görmekteyiz.
Finansal sponsorlar yenilenebilir enerji aktiflerine sahip taraflar olarak; 2015-2017 yılları arasında toplam M&A işlemlerinin %50’sinde yatırımcı olmuştur. Güneş enerjisi sektörü özelinde ise; 2018 yılı itibariyle 100’e yakın satın alım gerçekleşen bir global güneş pazarında; satım alım tarafındaki oyuncularda finansal nitelikli yatırımcılar da artmaktadır.
Avrupa’daki yenilenebilir enerji yatırımlarındaki finansal yatırımcıların yatırım türlerine baktığımızda, doğrudan yatırım ve proje bonosu aracılığıyla yatırımların öne çıkan araç olduğu da görülmektedir.
Türkiye piyasasında özellikle son dönemde önemli kurumsal enerji holdingi nitelikli oyuncuların güneş enerji portföylerinin; farklı yatırım iştahı bulunan daha küçük yatırımcılar tarafından alındığı bir dönem yaşamaktayız. Sektörün bu noktada uzun vadeli gelişimini değerlendirdiğimizde global pazarlara yakınsayan bir şekilde finansal nitelikli yatırımcıların yatırım odağına alınabilmesini sağlanması kritik öneme sahip olmalıdır.
Kaynaklar
Renewable Energy Trends; Bloomberg New Energy Finance
Solar M&A Activity Report; Mercom Capital Group
Fueling the Energy Transition; Mc Kinsey Report
Yazar
